Steek, Rae Armantrout

STEEK

Er is niets zo aangenaam
als een langzaam verdwijnen.

Dat klopt als je doelt op
een zonsondergang in IJsland,

maar niet als het gaat om
het zorgtehuis voor mensen met dementie
naast het leegstaande winkelcentrum.

Je kunt niet een gedachte vormen
en die tegelijkertijd
ook nog eens beoordelen,

dus vonden we het jongleren uit
en de cesuur,

de steek van de hartklopping
in de oceaan van de tijd.

*

Mijn moeder is 91 en woont al sinds 2017 in een zorgtehuis voor mensen met dementie. Langzaam is haar geheugen verdwenen. Ze weet inmiddels niet meer wie ik ben of wie ze zelf is. Het geheugenverlies heeft een cesuur, scheiding, in haar leven veroorzaakt. Dat doet pijn. Maar Armantrout dicht hier niet alleen over het ouder worden en de gebreken die dat met zich mee kan brengen, ook het dichten zelf, het jongleren met woorden, is onderwerp van gesprek. Zo heeft ‘cesuur’ in de dichtkunst ook nog de betekenis van een moment van rust in een versregel, dat door een leesteken kan worden bewerkstelligd, bedoeld om een monotoon metrum te onderbreken. Zoals een hartklopping een onderbreking is van de gebruikelijke ritmiek van de hartslag. Dit gedicht kan op verschillende manieren worden geïnterpreteerd. Armantrout is een meester in de polyinterpretabiliteit. Wie aan ‘steek’ in de een-na-laatste regel niet alleen de betekenis van plotselinge korte pijn geeft, maar ook die van de beweging waarmee een draad door stof gaat, wordt beloond met een buitengewoon mooie, extra strekking van de afsluitende stanza, namelijk dat het kloppen van het hart ook de tijd aaneenrijgt.

STITCH

There’s nothing so lovely
as a prolonged vanishing.

This is true if you mean
sunset in Iceland,

false if it’s
the memory care facility
by the abandoned shopping mall.

You can’t think a thought
and judge it
all at once,

so we invented juggling
and the caesura,

the heartbeat’s stitch
in the ocean of time.

*

Uit Safe Rooms, Rae Armantrout, Wesleyan University Press, 2026.